Canxi là một loại khoáng chất có vai trò rất quan trọng trong cơ thể người. Trong cơ thể Canxi chiếm 1,5 – 2% trọng lượng cơ thể người, 99%  lượng canxi tồn tại trong xương, răng, móng và 1% trong máu. Canxi kết hợp với phospho là thành phần cấu tạo cơ bản của xương và răng, làm cho xương và răng chắc khỏe.

I. Công dụng của Canxi

Ngoài tham gia cấu tạo lên xương và răng canxi còn cần cho quá trình hoạt động của thần kinh cơ, hoạt động của tim, chuyển hoá của thế bào và quá trình đông máu.

Đối với người lớn

  • Canxi giúp xương chắc khỏe, phòng ngừa những bệnh loãng xương, giảm tình trạng đau nhức và khó khăn trong vận động, làm nhanh lành các vết nứt gãy trên xương.
  • Canxi còn cần thiết cho hoạt động của tim. Nếu cơ thể thiếu canxi kéo dài,  cơ tim sẽ co bóp yếu, khi làm việc dễ mệt và hay vã mồ hôi.
  • Ngoài ra, canxi có vai trò quan trọng đối với hệ thần kinh. Ở người già thiếu canxi dễ bị suy nhược thần kinh, trí nhớ kém, tinh thần không ổn định, đau đầu,…

Đối với trẻ em

  • Nhờ có canxi sẽ giúp trẻ cao lớn, tăng cường cho khả năng miễn dịch và tiêu diệt các loại vi khuẩn gây bệnh khi chúng xâm nhập vào cơ thể.
  • Với những trẻ thiếu canxi, trẻ sẽ chậm lớn, xương nhỏ và yếu dễ dẫn đến bệnh còi xương, chất lượng răng kém, dễ sâu và răng mọc không đều.
  • Bên cạnh đó, canxi rất quan trọng với hệ thần kinh của trẻ em, những trẻ bị thiếu canxi thường có biểu hiện khóc đêm, hay giật mình và dễ nổi cáu.

II. Nhu cầu

Nhu cầu canxi của cơ thể được xác định dựa vào mối tương quan với Phospho. Đối với mọi lứa tuổi, tỷ số Ca/P mong muốn là tối thiểu là > 0,8, tuy nhiên tỷ số này tốt nhất là 1-1,5, đặc biệt đối với trẻ em.

Canxi là khoáng chất vô cùng quan trọng. Tuy nhiên nếu sử dụng không đúng liều lượng có thể gây nhiều tác hại.

1. Thiếu canxi

     Có thể do lượng ăn vào không đủ hoặc do hấp thu từ đường ruột kém gây ra tình trạng thiếu canxi. Khi cơ thể bị thiếu canxi mạn tính, để duy trì nồng độ canxi trong máu cơ thể sẽ tự huy động canxi từ trong xương ra, do đó ảnh hưởng đến sức khỏe của xương. Chính vì vậy việc thiếu hụt canxi mạn tính là một trong những nguyên nhân quan trọng của việc giảm khối lượng xương và loãng xương. Ảnh hưởng của của thiếu canxi sẽ dẫn đến những nguy cơ sau:

  • Thiếu xương (mật độ khoáng của xương thấp hơn bình thường)
  • Loãng xưỡng (mật độ xương rất thấp)
  • Tăng nguy cơ gãy xương

Thiếu canxi lâu dài trong khẩu phần có dẫn tới những bệnh lý nghiêm trọng như: bệnh cao huyết áp và ung thư ruột. Lượng canxi (dưới 600 mg/ngày) và áp lực máu có mối liên quan ngược chiều (khi lượng canxi giảm, tỉ lệ mắc bệnh cao huyến áp tăng).

2. Thừa canxi

     Rất hiếm gặp các trường hợp thừa canxi trong máu hay tích trữ thừa trong mô do tiêu thụ quá nhiều canxi do lượng canxi khi ăn vào dư thừa, canxi sẽ được bài tiết ra khỏi cơ thể. Tuy nhiên khi dùng thuốc canxi liều cao, kéo dài có thể dẫn đến một số tác dụng phụ thường thấy như sau:

  • Sỏi thận
  • Tăng canxi huyết và suy thận
  • Giảm hấp thu các khoáng chất cần thiết khác như sắt, kẽm, magiê và phospho.

III. Cơ chế hấp thu canxi trong cơ thể

Trong  cơ thể canxi được hấp thu nhờ vitamin D3 vận chuyển canxi từ niêm mạc ruột vào máu và vitaminK2 dẫn canxi từ máu vào xương. Vì vậy nếu chỉ bổ sung canxi mà không kết hợp bổ sung vitamin D3 và vitamin K2 thì canxi cũng sẽ không đạt được mức độ hấp thu như mong muốn.

IV. Thực phẩm chứa nhiều canxi

  • Cải xoăn
  • Đậu phụ
  • Rau có lá xanh sẫm
  • Ngũ cốc
  • Nước cam
  • Đậu trắng
  • Đậu bắp
  • Hạnh nhân
  • Phô mai, sữa chua và sữa
  • Cá mòi

Cần lưu ý rằng canxi có nguồn gốc động vật sẽ được hấp thu dễ dàng hơn so với canxi có nguồn gốc thực vật. Với những người ăn chay, bên cạnh sử dụng canxi có nguồn gốc thực vật nên tham khảo bác sĩ chuyên môn bổ sung thêm canxi qua đường uống để đáp ứng đủ nhu cầu canxi cơ thể cần.

V. Sử dụng canxi sao cho đúng

Để phòng chống thiếu Canxi cần thực hiện một số biện pháp như sau:

  • Chế độ ăn đa dạng các loại thực phẩm, sử dụng thực phẩm giàu canxi như  tôm, cua, cá, ốc, vừng, đậu nành, mộc nhĩ, rau ngót, các loại sữa và chế phẩm từ sữa… Sữa và những chế phẩm từ sữa như sữa chua, pho mát là nguồn cung cấp protein, canxi, vitamin và các chất khoáng với chất lượng cao và dễ hấp thu. Sử dụng các thực phẩm có bổ sung canxi.
  • Hạn chế cafe, rượu và muối vì những chất này thường kìm hãm khả năng hấp thu canxi.
  • Chế độ ăn cần đáp ứng đủ protein so với nhu cầu protein theo khuyến nghị. Nếu chế độ ăn có quá nhiều protein so với nhu cầu khuyến nghị sẽ làm cho cơ thể tăng nguy cơ thiếu canxi.
  • Hàng ngày nên dành ít nhất 10 đến 20 phút để tắm nắng vào buổi sáng (vào 9h – 9h30 sáng mỗi ngày) để giúp cơ thể hấp thụ được nhiều Vitamin D qua da, đồng thời khẩu phần ăn có đủ dầu mỡ để Vitamin D được hấp thu qua đường tiêu hóa tốt hơn.
  • Không nên nhịn đói làm phophate trong cơ thể bị giảm, gây hạ canxi.
  • Chỉ nên dùng viên canxi bổ sung theo chỉ định của bác sĩ.
  • Chăm chỉ luyện tập thể dục thể thao mỗi ngày để tăng cường sức khỏe.