1. Hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi là gì?

Hoại tử chỏm xương đùi do thiếu máu nuôi (Avascular necrosis, viết tắt AVN). Là hiện tượng hoại tử xương do thiếu máu nuôi dẫn đến mất hình thái chỏm và mất chức năng của khớp háng. Bệnh này không do vi khuẩn nên gọi là hoại tử vô khuẩn (aseptic necrosis) hoặc hoại tử xương (Osteonecrosis)

Đặc điểm: Bệnh thường gặp ở lứa tuổi từ 20-50 tuổi. Ở nam nhiều hơn ở nữ. Bệnh hay gặp ở những người có vấn đề về sức khỏe hoặc chấn thương.

 2. Nguyên nhân gây bệnh

Các nguyên nhân gây bệnh

  • Do chấn thương khớp háng trật khớp hay gãy cổ xương đùi
  • Lạm dụng rượu bia, thuốc lá là nguyên nhân chủ yêu gây ra hoại tử chỏm xương đùi.
  • Bệnh lý tự miễn như viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ…
  • Lạm dụng các thuốc có chứa corticoid
  • Bệnh lý tăng đông và tắc mạch tự phát
  • Bệnh nghề nghiệp như công nhân làm thợ mỏ, thợ lặn

Các yếu tố liên quan

  • Tuổi tác bệnh có xu hướng tăng theo tuổi
  • Chủ yếu gặp ở nam giới
  • Mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa lipid, acid uric…
hoai-tu-chom-xuong-dui-1
Đái tháo đường cũng là yếu tố nguy cơ dẫn đến bị hoại tử chỏm xương đùi

>> Bao nhiêu tuổi bị thoái hoá?

3. Triệu chứng hoại tử chỏm xương đùi

Giai đoạn sớm: Đa số không có triệu chứng hoặc triệu chứng không rõ ràng. Vận động khớp háng bình thường.

Giai đoạn tiến triển: Bệnh nhân tới khám vì đau vùng khớp háng, vùng hông, đôi khi ở mông hoặc dưới gối. Lúc đầu đau khi dồn trọng lượng lên chân bệnh, sau đau thường xuyên. Cảm giác đau tăng dần, đau dai dẳng, đau khi đứng lâu hoặc đi lại. Đặc biệt là những cử động khép – xoay khớp háng. Khi cấu trúc xương và sụn khớp bị vỡ sập xuống thì bệnh nhân sẽ rất đau và không thể vận động khớp háng được. Thời gian từ khi có triệu chứng đến khi xương vỡ sập khoảng từ vài tháng đến hơn năm. Bệnh có thể xuất hiện ở cả 2 bên chỏm.

4. Các biện pháp chẩn đoán bệnh hoại tử chỏm xương đùi

Khi chẩn đoán bệnh dựa vào các biểu hiện lâm sàng trên kết hợp với người bệnh có yếu tố nguy cơ cao như tuổi, có tiền sử chấn thương khớp háng, sử dụng nhiều rượu bia, thuốc lá, mắc các bệnh nội khoa mạn tính ( đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa, tăng huyết áp…) để có hướng chẩn đoán bệnh hoại tử chỏm xương đùi.

Chẩn đoán xác định dựa vào các phương pháp cận lâm sàng

  • X quang: Bao gồm phim xquang khớp háng thẳng và nghiêng. Phim xquang khớp háng kiểu đùi chếch là phương tiện đầu tiên được lựa chọn để chẩn đoán hoại tử chỏm xương đùi.

Hình ảnh: Nhẹ thấy hình ảnh xương thưa, thường thấy xẹp chỏm từ nhẹ đến nặng. Nặng nhất là thấy mất một phần hoặc hoàn toàn chỏm, hình ảnh hẹp khe khớp.

Hình ảnh hoại tử chỏm xương đùi trên phim X-Quang
  • Phim MRI (cộng hưởng từ): Khi hình ảnh trên phim x quang không rõ, hay chưa đủ để chẩn đoán thì cho người bệnh chụp cộng hưởng từ MRI  là phương tiện chẩn đoán sớm và chính xác hoại tử chỏm xương đùi.

>> Xem thêm bài viết: Đau thắt lưng do đâu?

5. Điều trị dựa trên phân loại tổn thương:

Mục đích điều trị bệnh hoại tử chỏm xương đùi là phục hồi chức năng khớp háng, ngăn chặn sự phá hủy xương và hết đau.

* Điều trị bảo tồn:

Có nhiều phương pháp từ không phẫu thuật (nội khoa) đến phẫu thuật. Chỉ định cho các trường hợp chưa có vỡ sập chỏm xương đùi trên chẩn đoán hình ảnh.

* Điều trị nội khoa:

Với các trường hợp chưa có triệu chứng lâm sàng, tổn thương xương nhỏ (tốt nhất là <15%) hoặc những bệnh nhân không thể phẫu thuật. Các bước điều trị nội bao gồm:

+ Giảm chịu lực (đi nạng).

+ Loại bỏ sớm các yếu tố nguy cơ như: sử dụng kéo dài thuốc steroid, hạn chế tối đa sử dụng rượu bia và chất kích thích…

+ Kết hợp thuốc giảm đau chống viêm, vật lý trị liệu, Biphosphonate, tùy theo bệnh lý nền của người bệnh mà dùng thuốc chống đông, giãn mạch, hạ mỡ máu…

+ Khám các yếu tố bệnh hệ thống, tự miễn, nội tiết…

Nếu điều trị nội mà các dấu hiệu lâm sàng và X quang vẫn tiến triển thì phải chuyển sang phẫu thuật.

* Các phẫu thuật bảo tồn khớp háng:

+ Khoan giảm áp trong lòng chỏm xương đùi, đồng thời giúp tái tạo mạch máu mới: chỉ định trong những trường hợp sớm, không có triệu chứng hoặc có triệu chứng nhưng tổn thương xương nhỏ (< 30%). Tốt nhất là các tổn thương giai đoạn I và II của Ficat mà xơ cứng xương (sclerosis), kết quả không tốt ở những trường hợp tổn thương xương dạng nang.

+ Ghép xương cứng không có mạch nuôi hoặc có mạch nuôi: chỉ định tương tự như phẫu thuật khoan giảm áp và áp dụng cho những người tuổi dưới 40. Kết quả không tốt cho những trường hợp tổn thương xương lớn hơn ( > 30% chỏm xương đùi).

+ Cắt xương chỉnh trục vùng mấu chuyển xương đùi – chuyển vị trí chịu trọng lực lên vùng xương lành của chỏm xương đùi. Chỉ định với các tổn thương nhỏ, người trẻ hơn 40 tuổi.

* Phẫu thuật thay khớp háng: Chỉ định cho những trường hợp tổn thương vỡ sập chỏm xương đùi có hoặc không có tổn thương của ổ cối hoặc không đáp ứng được các điều trị khác.

  • Thay bề mặt chỏm xương đùi và thay khớp háng bán phần. Tuy nhiên, ngày nay ít dùng do thời gian sử dụng ngắn, nhanh phải thay lại.
  • Thay khớp háng toàn bộ: được chỉ định cho các trường hợp lớn tuổi (>50 tuổi), hoặc bất kỳ lứa tuổi nào có tổn thương ổ cối hoặc thoái hóa khớp háng.

6. Biện pháp phòng tránh

  • Hạn chế tối đa rượu bia, thuốc lá, chế độ ăn nhiều rau xanh, trái cây, hạn chế dầu mỡ.
  • Kiểm soát tốt các bệnh nội khoa như kiểm soát huyết áp, đường huyết, lipid máu…
  • Chú ý không lạm dụng thuốc có chứa corticoid. Sử dụng thuốc theo sự hướng dẫn của nhân viên y tế.

Hoại tử chỏm xương đùi là nguyên nhân gây đau mạn tính và hạn chế vận động khớp háng. Người bệnh nằm trong những đối tượng có yếu tố nguy cơ cao, kèm theo các biểu hiện của bệnh hoại tử chỏm xương đùi, cần đi khám và được chẩn đoán bệnh sớm. Không nên chủ quan để bệnh quá muộn. Phát hiện điều trị sớm giảm được tỷ lệ thay khớp háng cho người bệnh.

TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU PHƯƠNG PHÁP CHỮA BỆNH THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM VÀ SÁNG CHẾ THIẾT BỊ Y TẾ 5TP
Đỉa chỉ: L02-10 Ngõ 242 Đường Vạn Phúc, Hà Đông, Hà Nội (Google Maps: 5TP=CAMX)
Website: www.yduoc5tp.com – Fb: 5TP- Điều trị thoát vị bảo tồn
Youtube: 5T-P – Điều trị Thoát Vị Bằng Phương Pháp Bảo Tồn
Liên hệ để được tư vấn ngay hôm nay:
SĐT: 098 332 8548 (Mr.Công) – Tư vấn thiết bị: 082 484 8338 (Zalo)

Tham khảo thêm bài viết: Hy vọng mới cho người thoái hóa và thoát vị từ phương pháp 5tp=cam